Veertig jaar later

Ik rijd met de auto op het Damsterdiep ter hoogte van de Auke Brugmanflat, waarin mijn  schoonmoeder en de familie Zonderman nog hebben gewoond, en ik wil naar mijn huis achter het politiebureau aan de Rademarkt. Normaal zou dit maar een kort ritje zijn, maar de pest is dat ik niet rechtdoor over de Steentilbrug mag, laat staan linksaf mag slaan naar de Winschoterkade. Doe ik trouwens sporadisch wel eens uit frustratie en dan vooral  op dagen dat Ronald de Boer en Peter R. de Vries weer op tv zijn geweest, maar dit even terzijde. Zou ik wel rechtdoor of linksaf mogen, dan stond ik in beide gevallen al praktisch oog in oog met mijn knalgele voordeur. Om nu thuis te kunnen komen moet ik bij de stoplichten op de kruising met de Petrus Campersingel linksaf slaan, bij de volgende kruising rechts, dan voor cultuurcentrum De Oosterpoort langs, bij de volgende stoplichten rechts en dan via de Radebinnensingel linksom naar huis. Wat een gedoe met dat verkeer in Stad denk ik nog vaak. En dit al veertig jaar. In september 1977, ik was toen 28 en had een Citroën DS, beter bekend als een Snoek, begint al het gedonder met het in werking stellen van het zogeheten Verkeerscirculatieplan, kortweg VCP. Het zijn de tijden van de PvdA-wethouders Jacques Wallage en Max van den Berg en van burgemeester Harm Geert Buiter, die tussen 1971 en 1985 de eerste burger van Stad was. Wallage was toentertijd 31 jaar, Van den Berg is een half jaar ouder. Het Verkeerscirculatieplan is bedoeld om het autoverkeer in de binnenstad terug te dringen. Met 21 stemmen voor en 15 stemmen tegen wordt na veel heisa en oponthoud het plan dan uiteindelijk toch aangenomen. Dat hebben wij Groningers en vooral ook niet-Groningers en niet te vergeten onze buitenlandse toeristen geweten. Vanaf dat moment weet bijkans niemand nog waar hij of zij met de auto wel of niet langs mag. Twee jaar daarvoor, in september 1975, debatteerde de gemeenteraad maar liefst drie dagen achtereen over het VCP. Sinds 1974 waren de drie collegepartijen PvdA, CPN en PPR, zij stemden voor, terwijl CDA, VVD en GPV tegen stemden. Op 17 september wordt het plan aangenomen en twee jaar later, in de nacht van 18 op 19 september, is dan eindelijk het lang verwachte moment daar! De binnenstad van Groningen ondergaat zo’n honderd aanpassingen, wat voor de automobilist verduidelijkt wordt door middel van belijningen en verkeersborden. De politie heeft de handen vol om het verkeer de juiste kant op te sturen en de VVV reikt bij de toegangswegen naar het centrum voor de goede orde alvast maar bloemen uit om de autorijders nog enigszins rustig te houden. De redacteuren van het toenmalige Nieuwsblad van het Noorden tikken zich de vingers blauw om alle lezers van informatie te voorzien omtrent het VCP en het woord chaos valt in hun verhalen verreweg het meest. Hoe zou dit toch komen? Wethouder Jacques Wallage blijft evenwel optimistisch en doet de chaotische taferelen die zich in het verkeer afspelen af met de dooddoener ‘geen noemenswaardige problemen’. Het is maar hoe je bekijkt. Vanachter een bureau met uitzicht op de Grote Markt of zittend in de auto met steeds weer de vraag of je hier nu wel of niet langs mag? Ik sta voor mijn huis en ik wil met de auto naar de Heresingel. Waar ga ik langs? Kan het trouwens super eenvoudig lopend af, maar ja, die linkerknie hè. Het is hoogstens vijf minuten en ik sta al voor het oude huis van André Zandt op nummer 20. Maar zo simpel is het met de auto niet. Hoewel, deze keer valt het reuze mee. Bochtje naar links naar de Rademarkt, nog een bocht, voorbij de ingang van de P-garage en dan zou ik al rechtsaf de Heresingel in kunnen draaien, maar dat mag alleen op de fiets of op de brommer, dus moet ik wel doorrijden naar het stoplicht, ga hier naar rechts, kom weer een bij stoplicht, sla ook hier rechtsaf, en ja hoor, daar doemt de Heresingel al op, nog even rondrijden en daar heb je verdomd ook nummer 20. Hier krijg ik dus nog net geen koppijn van, wel wanneer ik op de Ubbo Emmiussingel of de Praediniussingel moet zijn.  Wanneer het verkeerscirculatieplan eenmaal daar is, zijn er in totaal 4 P-garages, twee grote en twee kleine plus nog drie in aanbouw. In 1980 is er een evaluatie van het Verkeerscirculatieplan. De tussenbalans laat zien dat er sprake is van een duidelijke afname van het autoverkeer in het centrum. Wat wel weer opvallend is, is dat juist de diepenring en de omliggende wijken te maken hebben met een stijging van het autoverkeer. Het gebruik van het openbaar vervoer en het aantal voetgangers dat in de binnenstad is gesignaleerd is toegenomen, terwijl het aantal fietsers gelijk is gebleven. Naar aanleiding van deze evaluatie worden twee jaar later in 1982 wederom enkele aanpassingen gedaan, waarbij de sectorgrenzen op twee plaatsen worden doorbroken. Ik sta met de auto in de Oude Ebbingestraat en wil naar het Zuiderdiep. Dit kan snel en eenvoudig. Rechtdoor rijden tot aan de Grote Markt, bochtje naar rechts, linksaf de Gelkingestraat in en oeps daar is al het Zuiderdiep. Helaas werkt het niet zo. Stilstaand voor restaurant Bommen Berend aan het Kwinkeplein dien ik linksaf af te slaan. Bij de verkeerslichten draai ik rechtsaf de Turfsingel op, rij de hele diepenring af tot aan de Steentilstraat, ga daarna over de brug en draai bij de stoplichten aan het Damsterdiep de ringweg op. Bij de eerstvolgende stoplichten ga ik naar rechts, voor cultuurcentrum De Oosterpoort langs, bij de stoplichten rechtdoor en dan rechtsaf richting het Hereplein. Het verlengde van de Herestraat mag ik maar een stukje inrijden, dus moet ik rechtsaf de Herebinnensingel in en via de Tweede Drift kan ik dan eindelijk voor Albert Heijn of voor restaurant WEEVA mijn auto parkeren. Wanneer ik aan de andere zijde van het Zuiderdiep moet zijn dien ik zelfs helemaal door te rijden tot voorbij het hoofdstation, waarna ik bij de stoplichten rechtsaf mag draaien om dan na een ruime bocht dan eindelijk op mijn bestemming te arriveren. Wanneer het druk is in Stad een slopende onderneming. Sinds de nota Binnenstad Beter uit 1992 is de auto nog verder teruggedrongen uit het centrum, maar veertig jaar na de invoering is het Verkeerscirculatieplan op hoofdlijnen onveranderd. En de aanvankelijke tegenstand is zo goed als verdwenen. Het kan verkeren, zelfs nog na ruim vier decennia VCP.

Piet van Dijken